ఫైల్ కదిలితే లక్ష ..!
లక్షల్లో లంచం.. నెలకు కోట్లా? అధికారుల అవినీతి లెక్క తేలేదెప్పుడు?
ఒక్కరోజు లంచం రూ.15 వేలు.. రూ.25 వేలు.. రూ.50 వేలు. కొన్నిసార్లు రూ.లక్ష.. రూ.2 లక్షలు.. మరికొన్ని కేసుల్లో రూ.4–5 లక్షలు. ఏసీబీ ట్రాప్‌లో చిక్కుతున్నప్పుడు బయటపడుతున్న మొత్తాలు ఇవే. అయితే అసలు ప్రశ్న ఇప్పుడు ఇదే.. ఒక్కరోజులోనే ఇంత డబ్బు తీసుకుంటున్నారంటే.. నెల రోజుల వ్యవధిలో ఎంత?
ఒక అధికారి రోజుకు రూ.2 లక్షల చొప్పున అక్రమంగా వసూలు చేశారని ఊహిస్తే, 20 పని రోజులకే రూ.40 లక్షలు అవుతుంది. రోజుకు రూ.5 లక్షలు అయితే నెలకు రూ.కోటి! కానీ ఇది కేవలం ఊహాత్మక లెక్క మాత్రమే. ప్రతి అధికారి ఇంత మొత్తంలో లంచం తీసుకుంటున్నాడని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు.
అయితే వరుసగా వెలుగుచూస్తున్న ఏసీబీ కేసులు మాత్రం ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో అవినీతిపై పెద్ద ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి.
టౌన్ ప్లానింగ్ నుంచి వైద్య శాఖ వరకు..
ఇటీవల ఏసీబీ ట్రాప్‌లలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, అధికారులు లంచం తీసుకుంటూ పట్టుబడిన ఘటనలు చర్చనీయాంశంగా మారాయి. టౌన్ ప్లానింగ్, వైద్య శాఖ వంటి ప్రజలతో నేరుగా సంబంధం ఉన్న విభాగాల్లో లంచం ఆరోపణలు రావడం మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
అయితే ఒకరిద్దరు అధికారులపై నమోదైన కేసులను ఆధారంగా చేసుకుని మొత్తం శాఖలోని ప్రతి అధికారినీ అవినీతిపరుడిగా చూడటం మాత్రం సరికాదు. నిజాయితీగా పనిచేసే అధికారులు కూడా ఉంటారు.
అసలు లంచం ఎందుకు పుడుతోంది?
ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో ఒక పని చేయించుకోవడానికి నిబంధనలు, గడువులు స్పష్టంగా ఉంటే.. మధ్యలో లంచం ఎందుకు?
ఇక్కడే వ్యవస్థలోని కొన్ని లోపాలు బయటపడతాయి.
- అనుమతుల ప్రక్రియలో జాప్యం
- ఫైళ్లను కావాలనే పెండింగ్‌లో పెట్టడం
- నిబంధనలు స్పష్టంగా లేకపోవడం
- అధికారుల విచక్షణాధికారం ఎక్కువగా ఉండటం
- మధ్యవర్తుల వ్యవస్థ
- ప్రజలకు తమ హక్కులు, గడువులపై అవగాహన లేకపోవడం
- ఫిర్యాదు చేసిన తర్వాత ప్రతీకార చర్యల భయం
ఇలాంటి అంశాలు అవినీతికి అవకాశం కల్పిస్తాయి.
ఏసీబీ ట్రాప్ ఒక్కటే పరిష్కారమా?
లంచం తీసుకుంటున్న అధికారిని పట్టుకోవడం తప్పనిసరి. కానీ ఒక ట్రాప్‌తో సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాదు.
ఒక అధికారి పట్టుబడ్డాడు.. కేసు నమోదైంది.. అంతే అన్న విధానం కాకుండా, ఆ అధికారి గతంలో నిర్వహించిన ఫైళ్లను కూడా పరిశీలిస్తే అసలు నెట్‌వర్క్ బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది.
అదే సమయంలో సంబంధిత శాఖలో గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో మంజూరైన అనుమతులు, భవన నిర్మాణ అనుమతులు, లైసెన్సులు, టెండర్లు, సర్టిఫికెట్లు వంటి వాటిపై డేటా ఆధారిత ఆడిట్ చేయవచ్చు.
టౌన్ ప్లానింగ్‌పై ప్రత్యేక ఆడిట్ ఎందుకు చేయకూడదు?
ప్రజల నుంచి అధిక ఫిర్యాదులు వస్తున్న విభాగాల్లో ఏసీబీ రిస్క్-బేస్డ్ స్పెషల్ డ్రైవ్‌లు నిర్వహించవచ్చు.
టౌన్ ప్లానింగ్, రెవెన్యూ, రిజిస్ట్రేషన్, మున్సిపల్, ఆరోగ్య తదితర శాఖల్లో—
ఎక్కడ ఎక్కువ ఫిర్యాదులు?
ఎక్కడ ఎక్కువ జాప్యం?
ఎక్కడ ఎక్కువ అనుమతులు?
ఎక్కడ ఎక్కువ నగదు లావాదేవీల ఆరోపణలు?
అనే అంశాల ఆధారంగా ప్రత్యేక తనిఖీలు నిర్వహిస్తే.. కేవలం లంచం తీసుకున్న వ్యక్తి కాకుండా, లంచం వెనుక ఉన్న వ్యవస్థ కూడా బయటపడే అవకాశం ఉంటుంది.
అధికారుల ఆస్తులపై కూడా నిఘా అవసరమేనా?
అవినీతి నిరోధక వ్యవస్థలో మరో కీలక అంశం ఆదాయానికి మించిన ఆస్తులు.
అధికారిక ఆదాయంతో పోలిస్తే ఆస్తులు అసాధారణంగా పెరిగితే.. చట్టపరమైన ప్రమాణాల ప్రకారం దర్యాప్తు సంస్థలు పరిశీలించాల్సిందే.
అయితే ఒక అధికారి వద్ద ఆస్తులు ఉన్నాయనే కారణంతోనే అవి అవినీతి ద్వారా సంపాదించినవని తేల్చేయలేం. పత్రాలు, ఆదాయ వనరులు, లావాదేవీలు, కుటుంబ ఆస్తులు, అప్పులు తదితర అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే నిజానిజాలు బయటపడతాయి.
లంచం తగ్గాలంటే ఏం చేయాలి?
లంచం తీసుకునేవాడిని పట్టుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో.. లంచం ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి రాకుండా చేయడం అంతకంటే ముఖ్యం.
దానికి:
100% ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తులు → నిర్ణీత గడువు → ఆటోమేటిక్ ఫైల్ ట్రాకింగ్ → అధికారి నిర్ణయానికి డిజిటల్ రికార్డు → ఆలస్యానికి బాధ్యత → ప్రజలకు అప్పీల్ వ్యవస్థ → రెగ్యులర్ ఆడిట్ → ఫిర్యాదుల డేటా విశ్లేషణ
ఇలాంటి వ్యవస్థ అవసరం.
చివరికి అసలు ప్రశ్న ఒక్కటే..
“లంచం తీసుకున్న అధికారి ఎప్పుడు పట్టుబడతాడు?” అనేదానికంటే,
“లంచం ఇవ్వకుండా సామాన్యుడి పని ఎందుకు జరగదు?”
అనే ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చింది.
ఎందుకంటే ఏసీబీ ట్రాప్‌లు అవినీతిని బయటపెడతాయి.. కానీ అవినీతికి దారితీసే వ్యవస్థను మార్చినప్పుడే సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం వస్తుంది.
