లోన్ యాప్స్..బీ కేర్ ఫుల్
లోన్ యాప్లో చిక్కుకున్నారా? భయపడకండి.. ఇలా బయటపడండి!
డబ్బు అత్యవసరంగా అవసరమైనప్పుడు చాలామంది ముందుగా స్నేహితులు, బంధువులను అడగడానికి ఇబ్బంది పడతారు. బ్యాంకులో లోన్ కోసం ప్రయత్నిస్తే డాక్యుమెంట్లు, అర్హతలు, ప్రాసెసింగ్ సమయం ఇలా ఎన్నో దశలు ఉంటాయి. ఈలోపు డబ్బు అవసరం కావడంతో కొందరు మొబైల్లో కనిపించే లోన్ యాప్స్ను ఆశ్రయిస్తున్నారు.
ఇక్కడే అసలు సమస్య మొదలవుతోంది.
అన్ని లోన్ యాప్స్ మోసపూరితమైనవి కావు. RBI నియంత్రణలో ఉన్న బ్యాంకులు, NBFCలతో అనుసంధానమైన చట్టబద్ధమైన డిజిటల్ లెండింగ్ యాప్స్ కూడా ఉన్నాయి. అయితే యాప్ నిజంగా ఏ బ్యాంకు లేదా NBFCతో అనుసంధానమై ఉందో ముందుగా పరిశీలించకుండా, SMSలు, సోషల్ మీడియా లింకులు లేదా తెలియని వ్యక్తులు పంపిన APKల ద్వారా యాప్స్ డౌన్లోడ్ చేయడం ప్రమాదకరం. RBI కూడా అనుమానాస్పద లోన్ యాప్స్కు దూరంగా ఉండాలని సూచిస్తోంది.
యాప్ ఇన్స్టాల్ చేసే ముందు ఈ విషయాలు చూడండి
లోన్ తీసుకునే ముందు లెండర్ ఎవరు? బ్యాంకా? NBFCనా? అనేది తెలుసుకోవాలి. RBI ప్రకారం డిజిటల్ లోన్కు సంబంధించిన Key Fact Statement (KFS), Annual Percentage Rate (APR), ఇతర ఛార్జీలు, షరతులు పరిశీలించాలి. యాప్ అడిగే ఫోన్ పర్మిషన్లు, డేటా ఎలా ఉపయోగిస్తారో కూడా చూడాలి.
“వెంటనే లోన్”, “డాక్యుమెంట్లు అవసరం లేదు”, “తక్కువ వడ్డీ” అంటూ తెలియని లింకుల ద్వారా వచ్చే యాప్స్ విషయంలో మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
ఇప్పటికే లోన్ యాప్లో చిక్కుకున్నారా?
మొదట భయపడకండి.
యాప్ నుంచి బెదిరింపు కాల్స్ వస్తున్నా, WhatsApp మెసేజ్లు పంపుతున్నా, మీ ఫోటోలను మార్ఫ్ చేస్తామని బెదిరిస్తున్నా.. మీరు ఒత్తిడికి గురై మరిన్ని డబ్బులు పంపకండి.
ముఖ్యంగా ముందుగా అన్ని ఆధారాలను భద్రపరచండి.
- యాప్ పేరు, వెబ్సైట్ వివరాలు
- యాప్లో చూపిస్తున్న లోన్ వివరాలు
- అన్ని SMSలు, WhatsApp మెసేజ్లు
- ఫోన్ నంబర్లు
- కాల్ రికార్డులు ఉన్నట్లయితే వాటిని
- బ్యాంక్ స్టేట్మెంట్లు
- UPI/బ్యాంక్ లావాదేవీల వివరాలు
- బెదిరింపు స్క్రీన్షాట్లు
- యాప్ అడిగిన పర్మిషన్ల వివరాలు
National Cyber Crime Reporting Portal కూడా ఫిర్యాదు చేసేటప్పుడు స్క్రీన్షాట్లు, అనుమానాస్పద నంబర్లు, లావాదేవీ వివరాలు, మెసేజ్లు వంటి ఆధారాలు అందుబాటులో ఉంటే సమర్పించాలని సూచిస్తోంది.
మీ కాంటాక్ట్స్కు ఫోన్ చేస్తామని బెదిరిస్తే?
ఇది చాలా మందికి పెద్ద భయం.
కొన్ని అనుమానాస్పద యాప్స్ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని దుర్వినియోగం చేసి, బాధితుడి పరిచయస్తులకు కాల్ చేస్తామని లేదా ఫోటోలు మార్ఫ్ చేసి సోషల్ మీడియాలో పెడతామని బెదిరించే సందర్భాలు ఉన్నాయి.
ఇలాంటి సమయంలో సిగ్గుతో మౌనం పాటించకండి.
బెదిరింపుల స్క్రీన్షాట్లు తీసుకోండి. ఫోన్ నంబర్లను సేవ్ చేసుకోండి. డబ్బులు పంపినట్లయితే లావాదేవీ వివరాలను భద్రపరచండి.
ఆ తర్వాత పోలీసులకు, సైబర్ క్రైమ్ అధికారులకు ఫిర్యాదు చేయండి.
1930కి ఫోన్ చేయండి
ఆన్లైన్ ఆర్థిక మోసం జరిగితే లేదా డిజిటల్ ఫైనాన్షియల్ ఫ్రాడ్కు గురైతే 1930 జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్కు వెంటనే ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. National Cyber Crime Reporting Portal ద్వారా కూడా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
www.cybercrime.gov.inలో ఫిర్యాదు చేయడానికి అవకాశం ఉంది. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో 112కి కూడా సంప్రదించవచ్చు.
యాప్ను వెంటనే డిలీట్ చేయాలా?
ఇక్కడ కొంచెం జాగ్రత్త అవసరం.
మొదట ఆధారాలు సేకరించండి. తర్వాత ఆ యాప్కు ఇచ్చిన అనవసర permissionsను రద్దు చేయండి. యాప్ అవసరం లేకపోతే uninstall చేయవచ్చు.
అయితే యాప్ మీ ఫోన్లో అనుమానాస్పదంగా డేటాను యాక్సెస్ చేసి ఉంటుందని అనుమానం ఉంటే, ముఖ్యమైన ఖాతాల పాస్వర్డ్లను మార్చడం, బ్యాంక్/UPI ఖాతాలను పరిశీలించడం, అవసరమైతే సైబర్ నిపుణుల సహాయం తీసుకోవడం మంచిది.
చట్టబద్ధమైన లోన్ అయితే?
ఒకవేళ మీరు తీసుకున్న లోన్ నిజంగా RBI నియంత్రిత బ్యాంకు/NBFCకు సంబంధించినదైతే, సమస్యను అధికారికంగా పరిష్కరించే మార్గం ఉంటుంది.
ముందుగా సంబంధిత బ్యాంకు/NBFC లేదా వారి అధికారిక grievance redressal officerను సంప్రదించాలి. ఫిర్యాదు 30 రోజుల్లో పరిష్కారం కాకపోతే RBI Integrated Ombudsman Scheme కింద ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
అందుకే “లోన్ యాప్ అంటే మొత్తం మోసం” అని కాకుండా.. “యాప్ వెనుక ఉన్న సంస్థ ఎవరు? RBI నియంత్రణలో ఉందా? లోన్ షరతులు ఏంటి?” అనేది తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
చివరగా ఒక్క మాట..
అత్యవసరంగా డబ్బు కావడంతో తీసుకున్న చిన్న లోన్.. బెదిరింపులు, వేధింపులు, అధిక ఛార్జీలు, డేటా దుర్వినియోగం వంటి సమస్యలకు దారితీయకూడదు.
లోన్ తీసుకునే ముందు రెండుసార్లు ఆలోచించండి.
యాప్ నమ్మకముందు లెండర్ను తనిఖీ చేయండి.
ఇప్పటికే వేధింపులు మొదలైతే భయపడకండి.
ఆధారాలు భద్రపరచండి.. 1930కి ఫిర్యాదు చేయండి.. సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్ను ఉపయోగించండి.
బెదిరింపులకు లొంగిపోవడం కంటే చట్టపరమైన మార్గంలో ఫిర్యాదు చేయడం సురక్షితమైన మొదటి అడుగు.
