టీ స్టాల్ నుంచి ప్రధాని వరకు..

చిన్నప్పుడు చదువులో ఎలా ఉండేవారు? ఇంటర్ ఎక్కడ చేశారు? డిగ్రీలో ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి? విద్యార్థి రాజకీయాల్లో ఎలా అడుగుపెట్టారు? సినిమాల్లో ఏది ఇష్టం? ఎవరిని స్ఫూర్తిగా తీసుకున్నారు? అంబానీ, అదానీలతో మోదీ సంబంధం ఏంటి?

దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత గుర్తింపు పొందిన నాయకుల్లో ఒకరిగా ఉన్న నరేంద్ర మోదీ జీవితంలో ఇలాంటి ఎన్నో ఆసక్తికరమైన అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. కానీ ఆయన కథను అర్థం చేసుకోవాలంటే ముందుగా వెళ్లాల్సింది గుజరాత్‌లోని వడ్నగర్‌కి.

చిన్నప్పటి స్కూల్ ఎక్కడ?

1950 సెప్టెంబర్ 17న వడ్నగర్‌లో జన్మించిన మోదీ అక్కడే తన బాల్యాన్ని గడిపారు.

స్కూల్ రికార్డుల ప్రకారం 1956 జూన్ 13న వడ్నగర్ కుమార్ శాలా నంబర్-1లో మొదటి తరగతిలో చేరారు. ఆ తర్వాత హైస్కూల్ దశలో వడ్నగర్‌లోని భగవతాచార్య నారాయణాచార్య హైస్కూల్‌లో చదివారు. 1963 నుంచి 1967 వరకు అక్కడ చదివినట్టు పలు రికార్డులు చెబుతున్నాయి.

అయితే 1వ తరగతి నుంచి 10వ తరగతి వరకు ప్రతి ఏడాది ఆయన క్లాస్‌లో ఏ ర్యాంక్ సాధించారు? ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి? అనే పూర్తి వివరాలు పబ్లిక్ రికార్డుల్లో లేవు.

అప్పటి ఉపాధ్యాయులు మాత్రం మోదీ చదువుతో పాటు డిబేట్లు, నాటకాలు, NCC, పుస్తక పఠనం వంటి కార్యకలాపాల్లో చురుకుగా ఉండేవారని గుర్తుచేశారు. ఒక ఉపాధ్యాయుడి జ్ఞాపకాల ప్రకారం, స్కూల్‌లోనే క్లాస్ రిప్రజెంటేటివ్ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసిన సందర్భం కూడా ఉంది.

ఇంటర్ ఎక్కడ చదివారు?

ఇక్కడే మోదీ విద్యా ప్రయాణంలో ఒక ఆసక్తికరమైన మలుపు ఉంది.

1967లో పాత SSC పరీక్షను పూర్తి చేసిన తర్వాత ఆయన ఉన్నత చదువుల కోసం వడ్నగర్ నుంచి బయటకు వెళ్లారు. అప్పటి విద్యా వ్యవస్థలో 10వ తరగతి తర్వాతి రెండు సంవత్సరాల చదువును ఇంటర్మీడియట్‌తో పోల్చవచ్చు. మోదీ ఆ దశను విస్నగర్‌లో కొనసాగించినట్టు జీవితచరిత్ర ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.

అయితే ఇంటర్‌లో ఆయనకు ఎన్ని మార్కులు వచ్చాయి? ఏ ర్యాంక్ వచ్చింది? ఫస్ట్, సెకండ్, థర్డ్ డివిజన్ ఏది? అనే వివరాలకు విశ్వసనీయమైన పూర్తి అధికారిక మార్కుల రికార్డు బహిరంగంగా అందుబాటులో లేదు.

డిగ్రీలో పరిస్థితి ఏంటి?

ఇక్కడ మాత్రం కొంత స్పష్టమైన సమాచారం ఉంది.

మోదీ ఢిల్లీ యూనివర్సిటీకి చెందిన ఓపెన్/కరస్పాండెన్స్ విధానంలో BA చదివారు. ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ 2016లో ఆయన 1978లో BA పరీక్షలు పూర్తి చేశారని, 1979లో డిగ్రీ ప్రదానం చేశామని ధృవీకరించింది.

అయితే BAలో ఆయనకు వచ్చిన ఖచ్చితమైన శాతం లేదా డివిజన్‌పై అధికారికంగా పూర్తి మార్కుల వివరాలు అందుబాటులో లేవని 2015లో PMOకి వచ్చిన RTI సమాధానంలో పేర్కొన్నారు.

అంటే BA విషయంలో “ఫస్ట్ క్లాస్”, “సెకండ్ క్లాస్”, “థర్డ్ క్లాస్” అని ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే జాగ్రత్త అవసరం.

మరి MAలో?

1983లో గుజరాత్ యూనివర్సిటీ నుంచి పొలిటికల్ సైన్స్‌లో MA పూర్తి చేశారు.

గుజరాత్ యూనివర్సిటీ అప్పట్లో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం మోదీ 499/800 మార్కులు, అంటే 62.3 శాతం సాధించి ఫస్ట్ క్లాస్ పొందారు.

అంటే విద్యా ప్రయాణంలో కనీసం MA విషయంలో మాత్రం ఫస్ట్ క్లాస్ అనే వివరానికి ఆధారం ఉంది.

విద్యార్థి రాజకీయాల్లోకి ఎలా వచ్చారు?

ఇది మోదీ జీవితంలో మరో కీలక అధ్యాయం.

చిన్నప్పటి నుంచే చర్చలు, డిబేట్లు, సామాజిక అంశాలపై ఆసక్తి ఉన్న మోదీకి తర్వాత RSSతో పరిచయం ఏర్పడింది. 17 ఏళ్ల వయసులో ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ప్రయాణించినట్టు ఆయన స్వయంగా వివరించారు.

తర్వాత అహ్మదాబాద్‌కు వెళ్లి RSSలో చేరారు. 1972లో ప్రచారక్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టినట్టు ప్రధాని అధికారిక జీవిత చరిత్ర పేర్కొంటుంది. ఎమర్జెన్సీ సమయంలో కూడా ఆయన రాజకీయ కార్యకలాపాల్లో చురుకుగా ఉన్నారని అధికారిక జీవిత చరిత్ర చెబుతోంది.

విద్యార్థి రాజకీయాల విషయంలో ABVPతో కూడా ఆయనకు అనుబంధం ఉన్నట్టు BJP బయోగ్రఫీ పేర్కొంటుంది.

ప్రధాని కాకముందు ఏం చేశారు?

ఇక్కడే కథ అసలు వేగం పెరుగుతుంది.

RSSలో పనిచేసిన తర్వాత 1987లో గుజరాత్ BJPలోకి వచ్చారు. ఆ తర్వాత పార్టీ సంస్థాగత బాధ్యతలు చేపట్టారు. 1995లో BJP జాతీయ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. 1998లో పార్టీ జాతీయ స్థాయి సంస్థాగత బాధ్యతల్లో కీలక పాత్ర పోషించారు.

2001లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టడంతో ఆయన రాజకీయ జీవితంలో మరో పెద్ద అధ్యాయం ప్రారంభమైంది. 2001 నుంచి 2014 వరకు గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు. 2014లో తొలిసారి ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

అంటే ప్రధాని అయ్యే ముందు ఆయన నేరుగా కేంద్ర మంత్రి అయిన వ్యక్తి కాదు. RSS కార్యకర్త → BJP ఆర్గనైజర్ → పార్టీ నాయకుడు → గుజరాత్ సీఎం → ప్రధాని అనే మార్గంలో ముందుకు వచ్చారు.

మోదీకి ఇష్టమైన సినిమా ఏది?

ఇది మాత్రం మోదీ స్వయంగా చెప్పిన విషయం.

ఆయనకు దేవ్ ఆనంద్ నటించిన ‘గైడ్’ సినిమా అంటే ప్రత్యేకమైన ఇష్టం. యువకుడిగా ఆ సినిమా చూసిన తర్వాత స్నేహితులతో దానిపై చర్చ కూడా చేశానని మోదీ చెప్పారు.

ఆ సినిమాలోని కథలోని భావన తనపై ప్రభావం చూపిందని ఆయన వివరించారు.

ఇక ఆయనకు నచ్చిన పాటగా లతా మంగేష్కర్ పాడిన “హో పవన్ వేగ్ సే ఉడ్నే వాలే ఘోడే…” పాటను మోదీ వెబ్‌సైట్‌లో పేర్కొన్నారు.

మరి మోదీకి ఇష్టమైన హీరోయిన్ ఎవరు?

ఇక్కడ సోషల్ మీడియాలో చాలా పేర్లు కనిపిస్తాయి.

కానీ మోదీ స్వయంగా ఒక హీరోయిన్‌ను “నా ఫేవరెట్ హీరోయిన్” అని అధికారికంగా ప్రకటించిన విశ్వసనీయ ఆధారం కనిపించదు.

కాబట్టి ఈ విషయంలో ఒక హీరోయిన్ పేరు పెట్టి చెప్పడం కంటే “ధృవీకరించబడిన సమాచారం లేదు” అనడం సరైనది.

మోదీకి స్ఫూర్తినిచ్చిన నాయకులు ఎవరు?

ఒక్కరే కాదు.

మోదీ స్వయంగా స్వామి వివేకానంద, మహాత్మా గాంధీ, సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, భగత్ సింగ్, డాక్టర్ బీఆర్ అంబేడ్కర్, బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ వంటి వ్యక్తులు తనను ప్రభావితం చేశారని చెప్పారు.

అయితే చిన్ననాటి నుంచి తనపై స్వామి వివేకానంద ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉందని మోదీ అనేక సందర్భాల్లో చెప్పారు.

ఇష్టమైన దేవుడు ఎవరు?

దీనిని కూడా “మోదీకి ఒక్క ఫేవరెట్ దేవుడు” అని ఖచ్చితంగా చెప్పడం కష్టం.

అయితే మోదీ ప్రసంగాలు, ఆధ్యాత్మిక సందర్భాల్లో శివుడిపై ఆయనకు ఉన్న భక్తి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మహాశివరాత్రి సందర్భంగా మహాదేవుడి ఆశీస్సులను కోరుతూ ఆయన సందేశాలు ఇచ్చారు. శివుడిని తన ఆధ్యాత్మిక ఆలోచనలతో అనుసంధానిస్తూ కూడా మాట్లాడారు.

అదే సమయంలో ఆయన తన విశ్వాసాన్ని వ్యక్తిగత అంశంగా కూడా వివరించారు.

మోదీ ఎక్కువగా ఎవరితో ఫోన్‌లో మాట్లాడుతారు?

ఇది మాత్రం బయటివాళ్లు ఖచ్చితంగా చెప్పలేని విషయం.

ప్రధాని రోజువారీ వ్యక్తిగత కాల్ లాగ్స్ పబ్లిక్‌గా విడుదల కావు. అందుకే “మోదీ ప్రతిరోజూ ఫలానా వ్యక్తితో ఎక్కువగా ఫోన్ మాట్లాడుతారు” అని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు.

అయితే ఆయన స్వయంగా టెక్నాలజీని విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తానని, తన మొబైల్ యాప్‌లో వచ్చే ప్రజల సందేశాలు, సూచనలు, ఫీడ్‌బ్యాక్‌ను పరిశీలిస్తానని చెప్పారు.

మరి ముఖేశ్ అంబానీతో సంబంధం?

ఇక్కడ “వ్యక్తిగత స్నేహం” అని చెప్పడం కంటే ప్రభుత్వ–పరిశ్రమ సంబంధాల కోణంలో చూడటం సరైనది.

ముఖేశ్ అంబానీ, ప్రధాని మోదీతో వివిధ ప్రభుత్వ, పరిశ్రమ కార్యక్రమాల్లో కలిసి పాల్గొన్న సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ప్రభుత్వ అధికారిక రికార్డుల్లో గ్లోబల్ ఆయిల్ అండ్ గ్యాస్ రంగ సమావేశంలో మోదీతో పాటు ముఖేశ్ అంబానీ పాల్గొన్నట్టు ఉంది.

2024 వైబ్రంట్ గుజరాత్ కార్యక్రమంలో కూడా అంబానీ మోదీ ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశంసించారు. అదే కార్యక్రమంలో గౌతమ్ అదానీ సహా పలువురు పారిశ్రామికవేత్తలు పాల్గొన్నారు.

అందువల్ల వీరి మధ్య ఉన్న సంబంధాలను ప్రభుత్వం–వ్యాపార రంగం మధ్య జరిగే అధికారిక, పారిశ్రామిక పరస్పర సంబంధాలుగా వివరించడం ఆధారబద్ధంగా ఉంటుంది. వ్యక్తిగత సంబంధాల గురించి ఊహాగానాలు చేయడం సరైంది కాదు.

గౌతమ్ అదానీతో?

ముఖేశ్ అంబానీ మాదిరిగానే గౌతమ్ అదానీ కూడా ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల్లో మోదీతో కలిసి కనిపించారు. ముఖ్యంగా గుజరాత్ పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతులు, పరిశ్రమల వంటి అంశాలకు సంబంధించిన కార్యక్రమాల్లో ఈ సంబంధం కనిపిస్తుంది.

కానీ ఇక్కడ కూడా ఒక ముఖ్యమైన తేడా ఉంది:

మోదీ–అంబానీ లేదా మోదీ–అదానీ మధ్య ఉన్న అధికారిక సమావేశాలను వ్యక్తిగత స్నేహానికి నేరుగా ఆధారంగా తీసుకోలేం.

చివరికి మోదీ కథలో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏంటి?

ఒక చిన్న పట్టణంలో స్కూల్‌కు వెళ్లిన బాలుడు..

వడ్నగర్‌లో చదువు..

డిబేట్లు, నాటకాలు, పుస్తకాలు..

తర్వాత RSS..

BJP సంస్థాగత రాజకీయాలు..

గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి..

ఆ తర్వాత దేశ ప్రధాని.

చదువులో ప్రతి క్లాస్‌లో ఏ ర్యాంక్ వచ్చిందనే పూర్తి రికార్డు మన దగ్గర లేకపోయినా, ఆయన విద్యా ప్రయాణంలో MAలో ఫస్ట్ క్లాస్ సాధించిన విషయం మాత్రం రికార్డుల్లో ఉంది.

సినిమాల్లో ‘గైడ్’ నచ్చింది.

స్ఫూర్తి వ్యక్తుల్లో స్వామి వివేకానందతో పాటు గాంధీ, పటేల్, భగత్‌సింగ్, అంబేడ్కర్ వంటి పేర్లు చెప్పారు.

ఆధ్యాత్మికంగా శివుడిపై తన భక్తిని బహిరంగంగా వ్యక్తం చేశారు.

ముఖేశ్ అంబానీ, గౌతమ్ అదానీలతో ప్రభుత్వ–పరిశ్రమ సంబంధాల సందర్భంలో అనేక సమావేశాలు ఉన్నాయి.

అయితే మోదీ జీవితంలో అసలు ఆసక్తికరమైన విషయం ఆయన ఎక్కడ ఫస్ట్ వచ్చారన్నది మాత్రమే కాదు.. ఒక చిన్న పట్టణం నుంచి దేశ రాజకీయాల అత్యున్నత స్థాయికి చేరిన ఆ ప్రయాణం ఎలా సాగిందన్నదే.