19 ఏళ్లకే గుండెపోటు.. ఎందుకిలా..?
చిన్న వయసులోనే ప్రాణాలు ఎందుకు పోతున్నాయి?
యువతలో గుండె సమస్యలకు కారణాలేంటి? ఆహారపు అలవాట్లా.. జన్యుపరమైన సమస్యలా? కరోనా వ్యాక్సిన్ల ప్రభావం ఉందా? తల్లిదండ్రులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలివే!
పండుగ పూట ఆ ఇంట్లో ఆనందం వెల్లివిరియాల్సింది. దసరా సెలవులకు ఇంటికి వచ్చిన కొడుకుతో కుటుంబమంతా సరదాగా గడపాల్సింది. కానీ అంతలోనే ఊహించని విషాదం ఆ కుటుంబాన్ని కుదిపేసింది. కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి బట్టలు చూస్తున్న 19 ఏళ్ల యువకుడు రాఘవ ఒక్కసారిగా కుప్పకూలిపోయాడు. ఏం జరిగిందో తెలుసుకునేలోపే పరిస్థితి విషమించింది. కుటుంబ సభ్యులు సీపీఆర్‌ చేసి ఆసుపత్రికి తరలించినప్పటికీ అతడిని కాపాడలేకపోయారు.ఏది ఖమ్మం జిల్లా వైరా మండలం గండగలపాడులో జరిగింది. సేమ్ టు సేమ్ ఇలాంటి ఘటనే సూర్యాపేట జిల్లాలో రెండురోజుల క్రితం జరిగింది.
బీటెక్‌ చదువుతున్న రాఘవకి ఇంత చిన్న వయసులోనే గుండెపోటు రావడం అందరినీ కలచివేసింది. నిన్నటి వరకు నవ్వుతూ, తిరుగుతూ కనిపించిన యువకుడు ఒక్కసారిగా ప్రాణాలు కోల్పోవడం వెనుక కారణమేంటి? అసలు 19 ఏళ్ల వయసులో గుండెపోటు ఎందుకు వస్తుంది? గతంలో ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించకుండానే ప్రాణాంతక పరిస్థితి ఎలా ఏర్పడుతుంది?
ఇప్పుడు ఇలాంటి ఘటనలు తల్లిదండ్రుల్లోనూ, యువతలోనూ ఎన్నో ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి. అయితే ప్రతి ఆకస్మిక మరణం గుండెపోటు వల్లే సంభవించిందని చెప్పలేం. వైద్య పరీక్షలు, సంబంధిత నివేదికల ఆధారంగానే అసలు కారణాన్ని నిర్ధారించాలి.
చిన్న వయసులో గుండెపోటుకు ప్రధాన కారణాలేంటి?
వైద్యపరంగా గుండెపోటు (Heart Attack), గుండె అకస్మాత్తుగా పనిచేయడం ఆగిపోవడం (Sudden Cardiac Arrest) రెండూ వేర్వేరు పరిస్థితులు. గుండెపోటు అంటే గుండె కండరాలకు రక్తప్రసరణకు ఆటంకం కలగడం. కార్డియాక్ అరెస్ట్ అంటే గుండె రక్తాన్ని పంప్‌ చేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడటం. కొన్నిసార్లు గుండెపోటు కారణంగా కార్డియాక్ అరెస్ట్ కూడా సంభవించవచ్చు.
19 ఏళ్ల యువకుడికి ఏ కారణంతో ఈ పరిస్థితి వచ్చిందో వైద్య నివేదికలు లేకుండా నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదు. అయితే చిన్న వయసులో ఆకస్మిక గుండె సంబంధిత సమస్యలకు కొన్ని ముఖ్యమైన కారణాలు ఉన్నాయి.
1. పుట్టుకతో లేదా జన్యుపరంగా వచ్చే గుండె సమస్యలు
కొందరిలో గుండె కండరాలు అసాధారణంగా మందంగా ఉండటం, గుండె నిర్మాణంలో తేడాలు ఉండటం లేదా గుండె విద్యుత్‌ సంకేతాల్లో లోపాలు ఉండవచ్చు. ఇవి చిన్న వయసులోనే ప్రమాదకరమైన గుండె లయ సమస్యలకు దారితీయవచ్చు.
2. గుండె లయలో మార్పులు
గుండె చాలా వేగంగా లేదా అసాధారణంగా కొట్టుకోవడం వల్ల రక్తప్రసరణ ఒక్కసారిగా దెబ్బతినవచ్చు. కొన్ని జన్యుపరమైన గుండె లయ సమస్యలు బయటకు ఎలాంటి లక్షణాలూ కనిపించకుండానే ఉండవచ్చు.
3. ఆహారపు అలవాట్లు, జీవనశైలి
తరచుగా అధిక కొవ్వు, ఉప్పు, చక్కెర ఉన్న ఆహారం తీసుకోవడం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, పొగాకు వాడకం వంటి అంశాలు దీర్ఘకాలంలో గుండె ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. అధిక బరువు, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్‌ సమస్యలు కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. అయితే ఒక్క ఆహారపు అలవాటే 19 ఏళ్ల వ్యక్తి ఆకస్మిక మరణానికి కారణమని చెప్పలేం.
4. వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు, గుండె కండరాల వాపు
కొన్ని వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ల తర్వాత గుండె కండరాలకు వాపు (Myocarditis) రావచ్చు. దీనివల్ల ఛాతిలో నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, గుండె దడ వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో తీవ్రమైన గుండె లయ సమస్యలూ ఏర్పడవచ్చు.
కరోనా వ్యాక్సిన్ల వల్లే యువతలో గుండె సమస్యలు వస్తున్నాయా?
యువతలో ఆకస్మిక గుండె సమస్యల గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడు కరోనా వ్యాక్సిన్లపై కూడా సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే ఈ విషయంలో ఊహాగానాలకంటే శాస్త్రీయ ఆధారాలనే పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ప్రకారం, కొన్ని రకాల mRNA కరోనా వ్యాక్సిన్ల తర్వాత గుండె కండరాల వాపు (Myocarditis), గుండె చుట్టూ ఉన్న పొర వాపు (Pericarditis) చాలా అరుదుగా నమోదయ్యాయి. ముఖ్యంగా యువ పురుషుల్లో, కొన్ని డోసుల తర్వాత ఈ సమస్యలు ఎక్కువగా గుర్తించబడ్డాయి. అదే సమయంలో, కరోనా ఇన్ఫెక్షన్‌ వల్ల కూడా ఈ సమస్యలు రావచ్చు.
అయితే ప్రతి యువకుడి గుండెపోటుకూ కరోనా వ్యాక్సినే కారణమని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. ఒక వ్యక్తికి వ్యాక్సిన్‌ తీసుకున్న చరిత్ర ఉందనే కారణంతోనే అతడి మరణానికి వ్యాక్సిన్‌ కారణమని నిర్ధారించలేం. అలాంటి అనుమానం ఉంటే వైద్య రికార్డులు, లక్షణాలు, పరీక్షల ఫలితాలు, ఇతర సాధ్యమైన కారణాలను నిపుణులు పరిశీలించాలి.
లక్షణాలు కనిపించకుండానే గుండె సమస్యలు ఎలా వస్తాయి?
ఇదే తల్లిదండ్రులను ఎక్కువగా ఆందోళనకు గురిచేసే విషయం. పిల్లలు రోజూ స్కూల్‌కు వెళ్తుంటారు, ఆడుకుంటుంటారు, స్నేహితులతో సరదాగా గడుపుతుంటారు. బయటకు ఆరోగ్యంగా కనిపించినంత మాత్రాన గుండెకు సంబంధించిన ప్రతి సమస్య లేదని చెప్పలేం.
కొన్ని జన్యుపరమైన గుండె సమస్యలు ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు లేకుండానే ఉండవచ్చు. మరికొన్ని సందర్భాల్లో ముందుగా కొన్ని హెచ్చరిక సంకేతాలు కనిపిస్తాయి.
తల్లిదండ్రులు ఈ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు:
- శారీరక శ్రమ చేసినప్పుడు ఛాతిలో నొప్పి లేదా అసౌకర్యం.
- తరచుగా గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం లేదా గుండె దడ.
- వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు కళ్లు తిరగడం లేదా స్పృహ కోల్పోవడం.
- సాధారణ పనులు చేసినా తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది రావడం.
- కుటుంబంలో చిన్న వయసులోనే ఆకస్మికంగా మరణించినవారు ఉండటం లేదా వారసత్వంగా వచ్చే గుండె సమస్యల చరిత్ర ఉండటం.
ఇలాంటి లక్షణాలు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ గుండె సమస్య ఉందని కాదు. కానీ ముఖ్యంగా వ్యాయామ సమయంలో స్పృహ కోల్పోవడం, ఛాతి నొప్పి లేదా తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది ఉంటే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
పిల్లలకు ఎలాంటి పరీక్షలు చేయించాలి?
ప్రతి పిల్లవాడికీ గుండెకు సంబంధించిన అన్ని పరీక్షలు చేయించాల్సిన అవసరం లేదు. పిల్లల ఆరోగ్య చరిత్ర, లక్షణాలు, కుటుంబ చరిత్ర ఆధారంగా వైద్యుడు పరీక్షలను సూచిస్తారు.
సాధారణ ఆరోగ్య పరీక్ష
రక్తపోటు, బరువు, కుటుంబ ఆరోగ్య చరిత్ర, గతంలో వచ్చిన లక్షణాలను వైద్యుడు పరిశీలిస్తారు.
ఈసీజీ (ECG)
గుండె విద్యుత్‌ సంకేతాలు, గుండె లయలోని కొన్ని అసాధారణతలను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
ఎకో పరీక్ష (Echocardiogram)
గుండె నిర్మాణం, కండరాల పనితీరు వంటి అంశాలను పరిశీలించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ పరీక్షలన్నీ అందరికీ తప్పనిసరి కావు. కుటుంబంలో చిన్న వయసులో ఆకస్మిక మరణాలు ఉన్నా, వ్యాయామ సమయంలో స్పృహ కోల్పోయినా లేదా వైద్యుడికి అనుమానం కలిగినా గుండె నిపుణుడి సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం. సాధారణ పరీక్షల్లో సమస్య కనిపించకపోయినా కొన్ని అరుదైన గుండె లయ సమస్యలు పూర్తిగా తోసిపుచ్చలేము.
పిల్లల గుండె ఆరోగ్యానికి తల్లిదండ్రులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
1. సమతుల్యమైన ఆహారం
పండ్లు, కూరగాయలు, పప్పులు, తృణధాన్యాలు, అవసరమైన ప్రోటీన్‌ ఉన్న ఆహారాన్ని పిల్లలకు అలవాటు చేయాలి. అధిక ఉప్పు, చక్కెర, ట్రాన్స్‌ ఫ్యాట్స్‌ ఉన్న ఆహారాన్ని తరచుగా తీసుకోకుండా చూడాలి.
2. రోజువారీ శారీరక చురుకుదనం
వయసుకు తగిన ఆటలు, నడక, సైక్లింగ్‌, ఇతర వ్యాయామాలను ప్రోత్సహించాలి. ఆరోగ్యంగా ఉన్న పిల్లలకు శారీరక శ్రమ మంచిదే. అయితే వ్యాయామం సమయంలో ఛాతి నొప్పి, తల తిరగడం లేదా అసాధారణ శ్వాస ఇబ్బంది వస్తే వెంటనే ఆపి వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
3. తగినంత నిద్ర
వయసుకు సరిపడా నిద్ర, క్రమబద్ధమైన దినచర్య, మానసిక ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి.
4. ప్రమాదకరమైన అలవాట్లకు దూరంగా ఉండటం
పొగాకు, మత్తు పదార్థాలు, అధిక కెఫీన్‌ ఉన్న ఎనర్జీ డ్రింక్స్‌ వంటి వాటికి దూరంగా ఉండేలా పిల్లలకు అవగాహన కల్పించాలి.
5. కుటుంబ ఆరోగ్య చరిత్రను తెలుసుకోవడం
దగ్గరి బంధువుల్లో చిన్న వయసులో గుండె సమస్యలు లేదా ఆకస్మిక మరణాలు ఉంటే వైద్యుడికి తప్పనిసరిగా చెప్పాలి. అవసరమైతే కుటుంబ సభ్యులకు కూడా పరీక్షలు సూచించవచ్చు.
ఎవరైనా ఒక్కసారిగా కుప్పకూలితే ఏం చేయాలి?
ఇలాంటి సమయాల్లో ప్రతి నిమిషం కీలకం. వ్యక్తి స్పందించకపోతే, సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోవడం లేదనిపిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం కోసం 112కు కాల్‌ చేయాలి. వ్యక్తి కార్డియాక్ అరెస్ట్‌లో ఉన్నాడని అనుమానం ఉంటే, శిక్షణ పొందినవారు వెంటనే CPR ప్రారంభించాలి. అందుబాటులో ఉంటే AED పరికరాన్ని ఉపయోగించాలి. అత్యవసర సిబ్బంది సూచనలను అనుసరించాలి.
కుటుంబ సభ్యులు సీపీఆర్‌ చేసినా ప్రతి సందర్భంలో ప్రాణాలను కాపాడగలమని హామీ ఇవ్వలేం. అయినప్పటికీ త్వరగా స్పందించడం, సరైన CPR, అవసరమైనప్పుడు AED ఉపయోగించడం ప్రాణాలు నిలిచే అవకాశాన్ని పెంచుతాయి.
అసలు పరిష్కారం ఏమిటి?
19 ఏళ్ల యువకుడి విషాద ఘటన మనకు గుర్తుచేసేది ఒక్కటే — చిన్న వయసులో గుండె సంబంధిత అత్యవసర పరిస్థితులు అరుదైనవే అయినప్పటికీ వాటిని పూర్తిగా విస్మరించకూడదు. అదే సమయంలో ప్రతి యువకుడూ గుండెపోటు ప్రమాదంలో ఉన్నాడని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.
ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, క్రమమైన శారీరక చురుకుదనం, హెచ్చరిక లక్షణాలపై అవగాహన, కుటుంబంలో గుండె సమస్యల చరిత్ర ఉంటే తగిన వైద్య పరీక్షలు, CPRపై ప్రాథమిక అవగాహన — ఇవన్నీ కీలకమైనవి.
గుండె సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించగలమా? చాలా సందర్భాల్లో ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడానికి, కొన్ని సమస్యలను గుర్తించడానికి వీలుంటుంది. అయితే ప్రతి ఆకస్మిక గుండె సమస్యను ముందుగానే గుర్తించడం సాధ్యం కాదు. అందుకే భయంతో కాకుండా అవగాహనతో, అపోహలతో కాకుండా వైద్య ఆధారాలతో ముందుకు సాగాలి.
గమనిక: ఈ కథనం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. నిర్దిష్ట ఘటనకు కారణాన్ని నిర్ధారించడానికి సంబంధిత వైద్య నివేదికలు, వైద్య నిపుణుల పరిశీలన అవసరం.
